Wniosek o zasiedzenie nieruchomości może mieć zaledwie kilka stron i spełniać wszystkie wymogi formalne.
W swojej praktyce spotykam się z sytuacjami, w których największym problemem nie jest wykazanie 30 lat posiadania, lecz ustalenie, kto rzeczywiście nabył własność przez zasiedzenie, w jakiej dacie i kto powinien uczestniczyć w postępowaniu.
Błędne określenie tych okoliczności może prowadzić do konieczności uzupełniania wniosku, poszukiwania kolejnych uczestników lub zmiany pierwotnie przyjętego stanowiska.
Dlatego przygotowanie wniosku o zasiedzenie nie powinno sprowadzać się do wypełnienia gotowego wzoru. W tym artykule pokażę, co powinno znaleźć się we wniosku i na jakie kwestie zwracam szczególną uwagę przygotowując sprawy o zasiedzenie.
1. Do którego sądu złożyć wniosek o zasiedzenie nieruchomości?
Pierwszym krokiem jest prawidłowe skierowanie pisma do właściwego sądu. Sprawy o zasiedzenie bez względu na wartość nieruchomości zawsze rozpoznaje Sąd Rejonowy Wydział Cywilny.
Do rozpoznania sprawy o zasiedzenie wyłącznie właściwy jest sąd rejonowy w którego okręgu znajduje się nieruchomość, o której zasiedzenie występujemy.
Nie ma tutaj znaczenia gdzie mieszka wnioskodawca. Jeżeli osoba ubiegająca się o zasiedzenie mieszka w Gdańsku, ale nieruchomość znajduje się w Warszawie wniosek należy skierować do właściwego sądu rejonowego w Warszawie. Złożenie pisma do niewłaściwego sądu skutkuje przekazaniem sprawy do sądu właściwego, co wydłuża postępowanie o kolejne tygodnie.
2. Jak określić wartość nieruchomości we wniosku o zasiedzenie?
Każdy wniosek jako pierwsze pismo procesowe musi zawierać oznaczenie wartości przedmiotu sprawy.
Wartość przedmiotu postępowania ma w sprawie o zasiedzenie drugorzędne znaczenie dla ustalenia opłaty sądowej, ponieważ opłata od wniosku jest stała i nie zależy od wartości nieruchomości.
Nie ma konieczności sporządzania operatu szacunkowego przed złożeniem wniosku o zasiedzenie. Na potrzeby sprawy o zasiedzenie wystarczające jest szacunkowe określenie wartości rynkowej nieruchomości chociażby na podstawie ofert sprzedaży w internecie.
3. Ile kosztuje złożenie wniosku o zasiedzenie?
Opłata sądowa od wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie wynosi 2 000 zł. Jej wysokość wynika wprost z art. 40 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Jest to opłata stała. Niezależnie więc od tego, czy przedmiotem postępowania jest działka warta 50 000 zł, czy nieruchomość o znacznie większej wartości, sama opłata od wniosku o zasiedzenie wynosi 2 000 zł. Dowód uiszczenia opłaty sądowej należy bezwzględnie dołączyć do wniosku składanego w sądzie.
4. Kto może złożyć wniosek o zasiedzenie i na czyją rzecz?
Wnioskodawcą jest osoba, która domaga się stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie.
Może żądać stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie na swoją rzecz albo innej osoby.
Już na etapie przygotowywania wniosku trzeba odpowiedzieć na istotne pytanie na czyją rzecz ma nastąpić zasiedzenie?
Wyobraź sobie, że od 15 lat mieszkasz w domu po rodzicach. Wcześniej przez 35 lat nieruchomością władał Twój ojciec, który nigdy nie miał formalnego tytułu własności.mMożesz zakładać, że wystarczy zsumować okresy posiadania i wystąpić o zasiedzenie na swoją rzecz.
Tymczasem pierwsze pytanie powinno brzmieć czy Twój ojciec nie nabył własności przez zasiedzenie jeszcze za swojego życia?
Jeżeli do zasiedzenia doszło wcześniej nieruchomość mogła wejść do jego majątku, a następnie podlegać dziedziczeniu. Nie można więc automatycznie zakładać, że to Ty nabyłeś własność przez zasiedzenie. Dlatego przed sformułowaniem żądania ustalam kiedy rozpoczęło się posiadanie samoistne, kto je wykonywał i w którym momencie upłynął termin zasiedzenia.
Zasiedzenie do majątku wspólnego małżonków
Jeżeli okres wymagany do zasiedzenia upłynął w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, prawo własności nieruchomości wchodzi do majątku wspólnego małżonków – nawet jeśli we władaniu nieruchomością aktywnie brał udział tylko jeden z nich.
Więcej w tym temacie przeczytasz we wpisie załączonym poniżej.
5. Kogo trzeba wskazać jako uczestnika postępowania o zasiedzenie?
Prawidłowe oznaczenie osób biorących udział w postępowaniu to jeden z najważniejszych elementów wniosku.
Brak wskazania wszystkim uczestników postępowania powoduje, że postępowanie w sprawie ulega wydłużeniu, bo sąd zobowiązuje do wskazania danych osób, a kolejno doręcza im złożony wniosek o zasiedzenie celem odpowiedzi na niego.
Jeżeli zatem chcesz uzyskać tytuł własności na nieruchomość po dziadkach, musisz oprócz swojego rodzica wskazać jego rodzeństwo, a w przypadku ich śmierci ich spadkobierców.
Pominięcie osób, których praw dotyczy rozstrzygnięcie może spowodować konieczność uzupełnienia kręgu uczestników i wydłużyć znacząco sprawę.
Uczestnikami będą przede wszystkim:
– właściciele lub współwłaściciele ujawnieni w Księdze Wieczystej (KW) lub w Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB) a w przypadku ich śmierci ich spadkobiercy
– posiadacze sąsiednich działek, jeśli zasiedzenie dotyczy przygranicznego pasa gruntu
– inne osoby, których praw dotyczy rozstrzygnięcie będący członkami Twojej rodziny, zgodnie z przykładem wskazanym powyżej
Co zrobić, gdy właściciel nie żyje lub nie można ustalić jego spadkobierców?
Właściciel nie żyje, ale jego spadkobiercy są znani
Jeśli właścicielem nieruchomości jest osoba nam znana jak i znani są jej spadkobiercy dokonujemy wskazania ich danych, bo to znacznie przyspieszy sprawę.
Gdy nie wiadomo, kto dziedziczy po właścicielu
Jeżeli osoba ujawniona w księdze wieczystej zmarła nie jest nam znana należy to wskazać we wniosku. To samo dotyczy jej spadkobierców lub innych zainteresowanych.
W takiej sytuacji sąd zarządzi wezwanie zainteresowanych przez ogłoszenie. Ma ono na celu umożliwienie udziału w postępowaniu wszystkim osobom, których praw może dotyczyć sprawa o zasiedzenie. Nawet jeśli nikt nie zgłosi się w odpowiedzi na ogłoszenie, nie stanowi to przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania.
Uczestnik jest znany, ale nie można ustalić jego miejsca pobytu
Jeżeli znana jest osoba, której prawa dotyczą sprawy, lecz nie można ustalić jej miejsca pobytu konieczne może się okazać złożenie wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Konieczne jest jednak uprawdopodobnienie, że miejsca pobytu rzeczywiście nie da się ustalić. W praktyce warto wykazać podjęte próby uzyskania aktualnego adresu. Dodatkowo sąd, może nas zobowiązać do ustalenia adresu uczestnika przez komornika i dopiero, gdy wynik tej czynności będzie negatywny możliwe będzie złożenie wniosku o kuratora.
6. Jak prawidłowo sformułować żądanie zasiedzenia?
Wniosek powinien zawierać jednoznaczne żądanie, czyli wskazywanie jakiego rozstrzygnięcia oczekujesz od sądu.
Żądanie musi określać przede wszystkim osobę, na rzecz której ma nastąpić nabycie własności nieruchomość będącą przedmiotem zasiedzenia, rodzaj prawa (własność czy też udział) którego nabycia domaga się wnioskodawca oraz datę zasiedzenia.
Przykład prawidłowego sformułowania żądania:
„Wnoszę o stwierdzenie, że Wnioskodawca [Imię i Nazwisko] nabył z dniem [Dokładna Data] r. przez zasiedzenie do majątku osobistego / wspólnego własność nieruchomości gruntowej położonej w [Miejscowość], gminie [Nazwa], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [NR], o powierzchni [X] ha,
7. Ustalenie daty zasiedzenia
Zasiedzenie następuje z mocy prawa z upływem ostatniego dnia wymaganego terminu (20 lat w przypadku dobrej wiary 30 lat w przypadku złej wiary).
Podanie dokładnej daty kiedy nabycie przez zasiedzenie miało miejsce nie jest bezwzględnym wymogiem formalnym którego brak automatycznie uniemożliwia rozpoznanie wniosku. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 października 2005 r. sygn. IV CK 133/05 wskazał, że wnioskodawca może podać datę nabycia przez zasiedzenie, ale sąd nie jest nią związany w taki sposób, by nie mógł ustalić innej daty wynikającej z materiału sprawy.
Po co podaje się zatem tą datę?
Najważniejsze jest wykazanie od kiedy rozpoczęło się samoistne posiadanie nieruchomości i przez jaki okres było wykonywane oraz że nie miało miejsce przerwanie posiadania. Jeżeli dysponujemy dowodem potwierdzającym moment objęcia nieruchomości w posiadanie, na przykład umową jej zakupu zawartą bez zachowania formy aktu notarialnego sąd może przyjąć datę wskazaną w tej umowie za początek biegu terminu zasiedzenia.
Jakie dokumenty i dowody dołączyć do wniosku o zasiedzenie?
Poniżej zamieszczam dokument pdf do pobrania, który zawiera listę załączników do wniosku o zasiedzenie. Pomogą Ci one udowodnić okres i posiadanie samoistne nieruchomości o zasiedzenie której wnioskujesz.
Dlaczego samo poprawne napisanie wniosku nie wystarczy?
Wniosek o zasiedzenie nieruchomości nie jest tylko pismem, w którym trzeba prawidłowo oznaczyć sąd, uczestników i działkę.
Najważniejsze decyzje zapadają jeszcze przed jego sporządzeniem. Trzeba ustalić, kto rzeczywiście nabył własność, kiedy nastąpiło zasiedzenie i jakie dowody pozwolą wykazać posiadanie samoistne.
W swojej praktyce właśnie od tych kwestii rozpoczynam przygotowanie sprawy o zasiedzenie. Poprawnie sformułowany wniosek jest konsekwencją wcześniejszej analizy historii nieruchomości, a nie jej zastępstwem.
Jeżeli planujesz wystąpić do sądu o zasiedzenie i masz wątpliwości dotyczące dokumentów, uczestników lub treści żądania warto przeanalizować te kwestie z prawnikiem przed złożeniem wniosku, aby nie utknąć ze sprawą w sądzie na długo.
Historia Klientki
Sprawa o zasiedzenie zakończona w pięć miesiące? Brzmi jak marzenie.
Niekoniecznie. Właśnie tyle trwała jedna z ostatnio prowadzonych przeze mnie spraw. Jak udało się z Klientką osiągnąć taki rezultat?
Najważniejsza praca została wykonana jeszcze przed złożeniem wniosku do sądu. Osobiście pojechałam na nieruchomość, żeby zobaczyć w jaki sposób jest użytkowana. Przeanalizowałam historię posiadania i dobrałam świadków, którzy mogli potwierdzić okoliczności istotne dla zasiedzenia. Ale był jeszcze jeden ważny element. Zaufanie Klientki do przyjętej przeze mnie strategii.
W sprawie należało wskazać jako uczestników postępowania spadkobierców właściciela nieruchomości.
Z ustalonej historii nieruchomości nie wynikało, aby spadkobierczyni właściciela podejmowała działania zmierzające do odzyskania nieruchomości przed upływem terminu zasiedzenia. Nie ustaliliśmy również okoliczności wskazujących, że doszło do przerwania biegu zasiedzenia.
Klientka bardzo obawiała się spotkania ze spadkobierczynią właściciela nieruchomości.
Wyjaśniłam Klientce, że obecność spadkobierczyni właściciela nieruchomości o której zasiedzenie wnosi nie zrobi jej krzywdy bo do zasiedzenia już doszło. Orzeczenie sądu musi jedynie ten fakt potwierdzić.
Rozprawa przebiega w spokojnej atmosferze, a Klienta uzyskała upragniony spokój.
